Over ondernemen vanuit een handicap Bij een oproep voor een ‘Bankgesprek met de RSI-vereniging’ via…
Superfoods, giftige superfoods of gewoon gezonde voeding?
Superfoods zijn al jaren populair. Bessen, cacao, chiazaad en kurkuma worden vaak gepresenteerd als voedingsmiddelen met bijzondere gezondheidsvoordelen. Maar hoe super zijn ze eigenlijk?
Kan een enkel voedingsmiddel alle gezondheidsproblemen oplossen?
Gezondheidsblogger Juglen Zwaan van aHealthylife.nl kijkt op een nuchtere manier naar voeding. Volgens hem kunnen bepaalde voedingsmiddelen wel degelijk veel voedingsstoffen bevatten, maar bestaat er geen enkel voedingsmiddel dat alle gezondheidsproblemen oplost. Gezondheid draait volgens hem vooral om het totale voedingspatroon en leefstijl, niet om één specifiek product.
In deze blog leggen we uit wat superfoods zijn, zijn ze echt super en zijn er ook giftige superfoods? Verder leggen we uit wat bewerkt voedsel is en waar je op moet letten als je onbewerkt voedsel wil gaan eten.
Wat zijn superfoods eigenlijk?
De term superfood wordt vaak gebruikt voor voedingsmiddelen die veel gezonde stoffen bevatten, zoals:
- antioxidanten
- vitaminen
- mineralen
- vezels
- gezonde vetten
Voorbeelden die vaak worden genoemd zijn:
- blauwe bessen
- cacao
- kurkuma
- noten en zaden
- groene bladgroenten
Deze voedingsmiddelen kunnen zeker bijdragen aan een gezond voedingspatroon.
Toch benadrukt Juglen Zwaan dat de term superfood vooral een marketingterm is. Ook gewone voedingsmiddelen zoals appels, broccoli of wortels kunnen veel gezonde stoffen bevatten. Het Voedingscentrum deelt deze mening. Sommige voedingsmiddelen bevatten veel goede voedingsstoffen, maar één voedingsmiddel kan geen ziekte voorkomen, of zorgen dat je juist heel gezond wordt.
De rol van variatie in voeding
Een belangrijk punt in de filosofie van Juglen Zwaan is variatie in voeding. Door verschillende soorten groenten, fruit, noten en andere producten te eten, krijgt het lichaam veel soorten voedingsstoffen binnen.
Volgens hem is het daarom beter om niet alleen te kijken naar één soort wondervoedsel, maar naar een gevarieerd voedingspatroon met voor het grootste deel onbewerkte producten. Onbewerkte producten zijn voedingsmiddelen in hun natuurlijke staat, zonder toevoegingen zoals suiker, zout, vet of conserveermiddelen.
Ook het Voedingscentrum legt de nadruk op een gevarieerd en evenwichtig voedingspatroon. Gebaseerd op de Schijf van Vijf. Dat betekent dat een combinatie van gezond, onbewerkt voedsel dagelijks tot het menu behoort.
Dat ziet er dan zo uit:
- veel groenten en fruit
- volkorenproducten
- peulvruchten
- noten
- vis
- voldoende water
En minder:
- ultrabewerkte producten, zoals vleesbeleg en kant en klaar maaltijden
- suikerhoudende dranken, zoals cola of sappen
- veel zout
- verzadigde vetten, zoals (room-)boter, slagroom, cake, gebak en bijvoorbeeld pizza
Bewerkt voedsel, wat is het en hoe kan ik het herkennen?
Bewerkt voedsel is voedsel dat is veranderd voordat je het gaat eten. Dat kan door bijvoorbeeld te snijden, verhitten, mengen en bewerken om het langer houdbaar te laten zijn. Of toevoegen van dingen zoals suiker, zout, vet of additieven (hulpstoffen om iets te verbeteren).
Niet alle bewerkt voedsel is ongezond. Er zijn verschillende niveaus van bewerking.
Chips is een voorbeeld van ultra bewerkt voedsel, want het is oorspronkelijk van aardappel gemaakt. Maar er is zoveel mee gebeurd dat het er niet meer uitziet als een aardappel en ook niet meer smaakt naar een aardappel.
| Bewerkt voedsel | Waarom het vaak minder gezond is | Gezond(er) alternatief |
|---|---|---|
| Frisdrank / energiedrank | Veel suiker en weinig voedingsstoffen | Water, bruiswater met citroen, thee |
| Kant-en-klaarmaaltijden | Vaak veel zout, verzadigd vet en toevoegingen | Zelfgemaakte maaltijd met groenten, volkoren granen en eiwit |
| Wit brood | Minder vezels en voedingsstoffen | Volkorenbrood of zuurdesembrood |
| Ontbijtgranen met suiker | Veel suiker, weinig vezels | Havermout met fruit en noten |
| Chips | Veel zout en vet | Ongezouten noten of geroosterde kikkererwten |
| Koekjes en gebak | Veel suiker en verzadigd vet | Fruit, yoghurt met noten, of zelfgebakken havermoutkoek |
| Bewerkt vlees (worst, salami, bacon) | Veel zout, verzadigd vet en conserveermiddelen | Kipfilet, hummus, ei of avocado op brood |
| Fastfood (pizza, hamburgers) | Veel calorieën, vet en zout | Zelfgemaakte versie met volkoren bodem en veel groenten |
| Saus uit pot (bijv. pastasaus) | Vaak veel suiker en zout | Zelfgemaakte tomatensaus met kruiden |
| Smaakyoghurt | Vaak veel toegevoegde suikers | Natuur- of Griekse yoghurt met vers fruit |
Algemene tips om minder bewerkt voedsel te eten
- Kies producten met korte ingrediëntenlijsten.
- Probeer zo veel mogelijk zelf te koken.
- Gebruik verse of diepgevroren groenten.
- Kies voor volkorenproducten in plaats van bewerkte varianten.
- Drink vooral water, thee of koffie zonder suiker.
Wat zit er in ultrabewerkt voedsel?
Ultrabewerkte producten bevatten vaak:
- veel suiker
- veel zout
- ongezonde vetten
- weinig vezels en voedingsstoffen
Oxalaten: wat zijn het? En kan het klachten geven?
Oxalaten (of oxaalzuur) zijn stoffen die van nature voorkomen in verschillende plantaardige voedingsmiddelen. Ze komen bijvoorbeeld voor in:
- spinazie
- amandelen
- bieten
- zoete aardappelen
- sojaproducten
- pure chocolade
Deze voedingsmiddelen worden meestal gezien als gezonde keuzes, omdat ze rijk zijn aan vezels, antioxidanten, vitaminen en mineralen.
Voor de meeste mensen vormen oxalaten dan ook geen probleem. Het lichaam kan ze via de darmen en nieren uitscheiden.
Sommige onderzoekers en auteurs – zoals Sally K. Norton in haar boek Toxic Superfoods – beweren echter dat een hoge inname bij bepaalde mensen klachten kan geven, bijvoorbeeld bij:
- chronische pijn
- nierstenen
- darmproblemen
Volgens deze theorie kunnen oxalaten zich in het lichaam ophopen en kleine kristallen vormen die weefsels kunnen irriteren.
Sommige mensen melden dan klachten zoals:
- stijfheid
- pijn
- een branderig gevoel
- wijdverspreide pijnklachten
Deze klachten worden soms vergeleken met symptomen van aandoeningen zoals fibromyalgie.
Onderzoek: Het wetenschappelijk bewijs hierover is echter nog niet eenduidig, en veel voedingsmiddelen met oxalaten hebben juist ook belangrijke gezondheidsvoordelen.
Top 10 voedingsmiddelen met veel oxalaten
- Spinazie
Een van de bekendste oxalaatrijke groenten. Vooral rauwe spinazie bevat veel oxalaten. - Rabarber
Vooral de stelen bevatten veel oxaalzuur. - Amandelen
Noten zijn voedzaam, maar amandelen bevatten relatief veel oxalaten. - Bieten en bietengroen
Zowel de knol als de bladeren kunnen veel oxalaten bevatten. - Zoete aardappelen
Deze bevatten meer oxalaten dan gewone aardappelen. - Cacao en pure chocolade
Vooral producten met een hoog cacaogehalte kunnen veel oxalaten bevatten. - Sojaproducten
Bijvoorbeeld tofu, sojamelk en sojabonen. - Cashewnoten
Net als amandelen bevatten cashewnoten relatief veel oxalaten. - Snijbiet (Swiss chard)
Een bladgroente met een vrij hoog oxalaatgehalte. - Tarwezemelen
Vaak gebruikt in ontbijtproducten en vezelrijke voeding.
Tip: Door groenten te koken of blancheren kan een deel van de oxalaten in het kookwater terechtkomen, waardoor de hoeveelheid in het voedsel afneemt. Vang het kookvocht op en gebruik dat om saus of jus mee te maken. Of drink het bij de maaltijd.
Voeding is persoonlijk
Wat goed werkt voor de ene persoon, hoeft niet altijd voor iedereen hetzelfde effect te hebben. Sommige mensen merken bijvoorbeeld dat bepaalde voedingsmiddelen hun klachten verergeren.
In zulke gevallen kan het helpen om:
- een voedingsdagboek bij te houden
- tijdelijk minder van bepaalde producten te eten
- advies te vragen aan een arts of diëtist
Ook kookmethoden, zoals koken of stomen, kunnen het oxalaatgehalte in sommige groenten verlagen. Op de website van Stichting Voedselallergie kun je heel veel informatie vinden over allergie, allergenen en hoe je ermee om kunt gaan.
Denk ook eens aan lactose-intolerantie of een koemelkallergie.
Het kan soms even duren voordat je erachter komt waar je goed of minder goed op reageert.
Gezondheid is meer dan voeding alleen
Juglen Zwaan benadrukt vaak dat gezondheid niet alleen door voeding wordt bepaald. Andere factoren spelen minstens zo’n belangrijke rol, zoals:
- beweging
- voldoende slaap
- stress
- zonlicht; tijd die je buiten doorbrengt
- darmgezondheid
Een gezonde leefstijl bestaat daarom uit verschillende onderdelen die elkaar versterken.
Tips om gezond(er) te gaan eten
- Alles met mate
Je mag best een keer snoepen of een gebakje nemen. Maar doe dat niet elke dag, of vaker per dag. Dit geldt ook voor superfoods: ga niet in één keer alleen maar broccoli eten, omdat het gezonde voedingsstoffen bevat. Varieer dan met andere groentes, zodat je elke dag een gezonde portie groenten binnenkrijgt. - Vervang één slechte gewoonte per keer
Eet je vaak bewerkt voedsel, zoals in de ochtend yoghurt met muesli (ontbijtgranen met suiker). Vervang dit dan bijvoorbeeld door havermout met fruit en noten of zelfgemaakte granola. Je kunt dan de yoghurt op den duur vervangen voor een plantaardig alternatief zoals soja yoghurt. Of kies voor muesli zonder toegevoegde suikers. - Geef het tijd
Een nieuwe gewoonte omarmen kost ongeveer 6-8 weken. Geef jezelf en je lichaam de tijd om je gezonde gewoonte een kans te geven. - Voedingscentrum
Het Voedingscentrum geeft makkelijke en handige tips om slecht voedsel te vervangen voor gezonde alternatieven. Download de app. Of kijk eens op hun website.
Conclusie
Superfoods kunnen zeker gezonde voedingsstoffen bevatten, maar ze zijn geen wondermiddel. Volgens de visie van Juglen Zwaan, artsen en het Voedingscentrum ligt de sleutel tot gezondheid vooral in:
- superfoods zijn geen wondermiddel
- een gevarieerd voedingspatroon is het belangrijkste
- gewone gezonde voeding is vaak net zo goed als dure superfoods
- je hele leefstijl bepaalt je gezondheid
Voor de meeste mensen passen ook voedingsmiddelen met oxalaten prima in een gezond dieet. Tegelijkertijd kan het voor sommige mensen nuttig zijn om te onderzoeken hoe hun lichaam op bepaalde voeding reageert.
Zoals zo vaak bij voeding geldt: balans en variatie zijn belangrijker dan één specifiek superfood.
Lees ook ons artikel Wat hebben leefstijl en chronische pijn met elkaar te maken?
Disclaimer De informatie in dit artikel is uitsluitend bedoeld ter algemene informatie en vervangt geen medisch advies. Raadpleeg altijd een gekwalificeerde zorgverlener bij gezondheidsklachten of vragen over voeding.
Geschreven door de redactie
Bronnen:
Gerelateerde berichten
Comments (0)