De kracht van een diagnose bij RSI-klachten, aanhoudende pijn of psychische klachten

Wat doet een diagnose met ons?

In de Australische nieuwsbrief lazen we over een rapport waarin staat dat psychische klachten steeds vaker een medische diagnose krijgen. Zoals stress, verdriet of overbelasting. Volgens de schrijver is dat niet terecht. Klachten zijn echt, maar niet elke moeilijke periode is meteen een stoornis.

Toename RSI-klachten eind vorige eeuw

Het rapport vergelijkt dit met de sterke toename van RSI-meldingen in Australië (maar ook in Nederland en wereldwijd) in de jaren tachtig en negentig. De auteur stelt dat die stijging niet alleen kwam door lichamelijke belasting, maar ook door meer aandacht, werkregels, vergoedingen en juridische prikkels.

We vonden het een interessant artikel, niet omdat we het hier perse mee eens zijn, maar wel om eens uit te zoeken hoe dit nu zit. Want ook de RSI-vereniging is ontstaan in de periode dat klachten aan hand, pols, arm en nek sterk toenamen.

Tegenwoordig praten we niet alleen meer over RSI-klachten. Maar ook over aanhoudende pijnklachten en overbelasting door werk, zoals burn-out.

De invloed van de samenleving

In dit artikel duiken we in de geschiedenis en kijken we naar nu. Want de klachten zijn echt, maar de manier waarop een samenleving naar klachten kijkt, kan wel invloed hebben op hoe klachten worden herkend, gemeld en geregistreerd.

Ondertussen is er veel meer onderzoek gedaan naar RSI-klachten en naar aanhoudende pijn. Dit levert weer nieuwe inzichten op. Psychische klachten lijken toe te nemen in Nederland. Wat kunnen we leren van de geschiedenis?

Terug in de tijd: de term RSI ontstaat

In de jaren tachtig en negentig nam het aantal mensen met RSI-klachten sterk toe, zowel in Nederland als wereldwijd. Door de snelle opkomst van computers en beeldschermwerk kregen steeds meer mensen last van pijn, tintelingen en krachtsverlies in arm, nek, schouder of hand. In Nederland werd de term RSI in korte tijd een bekend begrip.

Tegenwoordig wordt ook wel gesproken over KANS (Klachten aan Arm, Nek en/of Schouder). Die term past beter, omdat de klachten verschillende oorzaken kunnen hebben. Niet altijd is er sprake van één duidelijke ontsteking of beschadiging. Maar KANS is eigenlijk alleen bekend bij behandelaars en zij gebruiken die term nauwelijks.

Chronische pijn en het zenuwstelsel

In de laatste jaren is er veel meer onderzoek gedaan naar aanhoudende pijn.

Bij langdurige pijn kan de manier waarop het zenuwstelsel prikkels verwerkt veranderen. Het lichaam kan gevoeliger worden voor pijn, zelfs als er geen duidelijke schade meer zichtbaar is. Dat betekent niet dat de pijn tussen de oren zit. De pijn is echt.

Biopsychosocaal model

Wel weten we dat langdurige pijn vaak ontstaat door een samenspel van lichamelijke, psychologische en sociale factoren. Dit wordt het biopsychosociale model genoemd.

Bij RSI-klachten/KANS kan het gaan om steeds dezelfde bewegingen, langdurige spierspanning, een ongunstige werkhouding of te weinig pauzes. Daarnaast kunnen stress, slaap, zorgen, werkdruk en de manier waarop iemand met pijn omgaat, invloed hebben.

Kijk niet alleen naar de plek van de pijn

Daarom is het belangrijk om niet alleen naar de plek van de pijn te kijken, maar naar het hele dagelijkse leven. Wat lukt nog wel? Wat geeft verbetering? Wat kan op het werk worden aangepast? En welke steun is nodig om stap voor stap weer meer te kunnen doen?

Naast RSI-klachten/KANS is het dus belangrijk om te kijken naar wat langdurige pijn met je doet.

Wist je dat?
Sinds 2019 erkent de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) chronische pijn als een aandoening op zichzelf. Daarmee is de kijk op langdurige pijn veranderd. Niet alleen de oorzaak van de pijn is belangrijk, maar ook de invloed op het dagelijks leven, werk, slaap en kwaliteit van leven. Deze nieuwe visie sluit goed aan bij de huidige behandeling van RSI/KANS-klachten, waarbij niet alleen de arm of hand centraal staat, maar de mens als geheel.

Psychische klachten

Ook in Nederland is er veel aandacht voor burn-outklachten. Veel mensen ervaren langdurige stress, vermoeidheid en overbelasting door werk of privé-omstandigheden. Dat lijkt op sommige punten op de discussie over RSI-klachten/KANS: de klachten zijn echt, maar herstel vraagt meestal om meer dan alleen een diagnose.

Bij burn-out gaat het vaak om een combinatie van factoren, zoals hoge werkdruk, weinig herstel, perfectionisme, zorgen, slaaptekort en te weinig steun. En bij RSI-klachten/KANS kunnen lichamelijke belasting en geestelijke belasting elkaar versterken.

Wie veel pijn heeft, gaat vaak gespannen bewegen. Wie slecht slaapt, herstelt minder goed. Wie bang is dat klachten nooit meer overgaan, kan juist meer stress ervaren. Zo kunnen klachten elkaar in stand houden.

Wat zegt het Australische rapport?

Een recent Australisch rapport gebruikt de sterke toename van RSI-klachten als voorbeeld in een bredere discussie over diagnoses. De auteurs vragen zich af of gezondheidsklachten tegenwoordig sneller een medische naam krijgen. Zij kijken daarbij vooral naar psychische klachten, zoals stress, angst, eenzaamheid en burn-outachtige klachten.

Een diagnose kan steun geven om hulp of een behandeling te krijgen. Tegelijk kan een diagnose iemand ook vastzetten in een label. Dan gaat de aandacht vooral naar de naam van de klacht, terwijl herstel vaak juist vraagt om praktische steun, werkhervatting, sociale contacten, rust, structuur en vertrouwen.

Wat doet een diagnose?

Een diagnose kan heel waardevol zijn. Het geeft erkenning. Het helpt om klachten serieus te nemen. En het kan richting geven aan behandeling of aanpassingen op het werk.

Maar een diagnose is meestal niet het eindpunt. Herstel van RSI-klachten/KANS vraagt vaak om een bredere aanpak. Denk aan minder herhaling, meer afwisseling, pauzes, beweging, ontspanning, goede begeleiding en aandacht voor stress en slaap.

De belangrijkste boodschap is daarom: neem klachten serieus, maar kijk verder dan het label. Vraag niet alleen: Welke diagnose heb ik? Maar ook: Wat heb ik nodig om beter te functioneren?

Noot van de redactie

Het Australische rapport is geen medisch onderzoek met nieuwe patiëntgegevens, maar een beleidsrapport met een duidelijke visie. De vergelijking met RSI-klachten is interessant, maar moet voorzichtig worden gelezen. RSI-klachten/KANS is geen modeverschijnsel en de klachten zijn echt.

Wel sluit het rapport aan bij een bredere discussie over diagnoses, burn-out en chronische pijn. Een diagnose kan helpen, maar herstel vraagt vaak om meer dan een naam voor de klacht. Juist bij langdurige pijn is het belangrijk om te kijken naar het hele plaatje: lichaam, werk, slaap, stress, steun en kwaliteit van leven.

Meer informatie

Kijk voor informatie op onze pagina Diagnose bij RSI-klachten.

Bronnen

• Australisch rapport: Drowning in a sea of diagnoses
• The Lancet Series over chronische pijn
• Factsheets over pijn en chronische pijn, IASP
• Burn-out klachten, RIVM
• Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden 2024, TNO

 

Tekst: redactie RSI-vereniging

Afbeelding: Pixabay