Zelfliefde bij levende rouw

Zelfliefde bij levende rouw, dat is lief zijn voor jezelf. Je kunt je verdrietig of boos voelen, als je een langdurige aandoening hebt gekregen, bijvoorbeeld RSI-klachten. En dat mag ook. Laat het toe, maar accepteer het als het niet meer gaat veranderen. Om daarna een ander, zinvol leven op te bouwen.

Themaweek chronisch ziek en zelfbeeld

Eind juni dit jaar (2025) heb ik meegedaan aan de themaweek Chronisch ziek en zelfbeeld van Yvonne Lankhaar. Ze is psychologe en ervaringsdeskundige. Ze heeft jarenlang een rubriek gehad in ons RSI-Magazine: De wandelende psycholoog, in de periode 2018-2021.

In deze themaweek zijn we dieper ingegaan op de volgende onderwerpen:

• rouw: Levend verlies door een (chronische) aandoening
• zelfzorg: Zelfzorg bij chronische rouw
• identiteit en zelfbeeld: Wat doet identiteit met je zelfbeeld bij een chronische aandoening?
• zelfliefde: Zelfliefde bij levende rouw (deze blog)
• zingeving: Zingeving na levend verlies

In deze blog schrijf ik over zelfliefde. Wat is het, hoe ziet dat eruit en waarom is dat nodig? En wat moet je ermee als je RSI-klachten hebt?

Passende muziek

Zoals bij ieder onderwerp deelt Yvonne een passend muzieknummer. Bij zelfliefde is dat I’m Ready van Alexia Chellun:

• luister naar I’m Ready via Spotify
• luister naar I’m Ready via YouTube
• tekst I’m Ready

1. Wat is zelfliefde?

Wat is zelfliefde? Zelfliefde is aanvaarden wie je bent en hoe je bent, zonder jezelf te vergelijken met anderen, of hoe het vroeger was. Die oude situatie is voorbij en komt niet meer terug. Omarm en accepteer jezelf, zoals je nu bent.

Je bent goed zoals je nu bent, met alle aandoeningen en gebreken die je hebt. Je bent niet meer hetzelfde, maar op een andere manier goed, met andere kwaliteiten. Dat is nu je identiteit en dat vormt je zelfbeeld. Identiteit en zelfbeeld kunnen in de loop van de jaren veranderen, omdat je nieuwe ervaringen opdoet.

2. Wat zijn zelfbeeld en identiteit?

Zelfbeeld is het oordeel dat je over jouw identiteit hebt: hoe je jezelf waardeert. Je zelfbeeld is een onderdeel van je identiteit. Zelfbeeld gaat over gedachten en gevoelens die je over jezelf hebt en ook je eigenwaarde. Dat hoeft niet te kloppen, maar je denkt dat het zo is.

Identiteit is wie je bent. Je afkomst, de verschillende rollen die je hebt als moeder, dochter, vriendin en anderen en hoe jij over iets denkt. Alle ervaringen die je in je leven opdoet vormen samen je identiteit.

Identiteit

Identiteit is wat jou uniek maakt. Je wordt niet geboren met een zelfbeeld of identiteit, dat ontstaat pas later. Bij je geboorte krijg je eigenschappen mee, maar je leert daarna nog een heleboel bij. Wat je belangrijk vindt en wat jouw mening is, telt ook mee.

Er komen steeds meer ervaringen bij als je ouder wordt en dingen meemaakt. Dat alles bij elkaar is jouw identiteit. Je zelfbeeld verandert daarom voortdurend door al die nieuwe ervaringen en omstandigheden. Je ontwikkelt jezelf je hele leven door.

Je identiteit kan veranderen en dat hangt af van wat je allemaal hebt meegemaakt. Je identiteit is al twintigjarige anders dan als zestigjarige. Want op elke leeftijd zijn verschillende dingen belangrijk voor jou.

Maatschappelijke positie

Je identiteit bepaalt je positie in de maatschappij. Het werk dat je doet en je inkomen hebben daar bijvoorbeeld veel invloed op. Hoe groot en mooi is je huis, hoe vaak ga je op vakantie naar het buitenland? We streven altijd naar meer, groter en beter, want daarmee krijg je meer aanzien.

Je hebt verschillende identiteiten

Je kunt verschillende identiteiten hebben, in verschillende rollen. Je rol en identiteit als moeder is niet hetzelfde als je rol als dochter, zusje, grootouder, vriendin of lerares. Alle mensen in je omgeving met wie je te maken krijgt, hebben een rol en bouwen mee aan jouw identiteit.

Zelfbeeld

Zelfbeeld is een beeld dat je hebt van jezelf. Dat beeld is gebaseerd op wat je denkt dat anderen van jou denken. Je vergelijkt jezelf met anderen. Je leeftijd en beroep zeggen iets over jou. Ben je net zo goed of mooi als zij en verdien je net zoveel? Je wilt er graag bij horen.

Een andere identiteit en zelfbeeld door een langdurige klachten

Je identiteit en zelfbeeld kunnen helemaal veranderen als je te maken krijgt met langdurige, lichamelijke klachten. Als je lichaam je in de steek laat, hoe kun je dan trouw blijven aan wat jij belangrijk vindt? Aan wat jij wilt zijn en doen?

Dat is moeilijk in een wereld waarin prestaties, controle en maakbaarheid de norm lijken te zijn. Waarin je aan veel dingen moet voldoen, zoals een mooi en gezond lichaam en een goed betaalde baan. Hoe ga je met je nieuwe leven om, met minder tijd en energie? Wat kun je dan nog verwachten?

Meer informatie over identiteit en zelfbeeld

Meer over identiteit en zelfbeeld lees je in onze blog Wat doet identiteit met je zelfbeeld bij een chronische aandoening? De basis voor deze blog is podcast #31 Over zelfbeeld en identiteit en een leven met chronische klachten – In gesprek met Liesbeth Woertman.

Yvonne en emeritus hoogleraar psychologie Liesbeth Woertman praten in deze podcast over zelfbeeld en identiteit. Zij hebben ervaring, ze hebben allebei iets meegemaakt waardoor hun wereld op de kop kwam te staan. En ze hebben beiden daarna een nieuw, ander leven opgebouwd.

3. Emoties

Verlies kan emotioneel zijn, het is niet alleen lichamelijk of geestelijk. Die emoties hebben ook invloed, net als bij pijn. Hoe dat werkt, kun je zien in ons webinar Enactivisme: een ander denkbeeld over chronische pijn door drs. W. Oerlemans. Of je kunt het lezen in ons verslag Enactivisme: een ander denkbeeld over chronische pijn.

4. Wie ben je nog als je alles bent kwijtgeraakt?

RSI-klachten, chronische pijn en andere aandoeningen kunnen onzichtbaar zijn. Niemand ziet je strijd om overeind te blijven, wat je allemaal moet doen en laten om te kunnen overleven. Als je niets meer hebt, als je leven bestaat uit op bed liggen, dan blijft er weinig van je identiteit over.

Dat is allemaal weinig zinvol, je wilt een leven met zingeving leiden. Zingeving bestaat niet alleen uit daden, maar soms alleen al uit aanwezig zijn. Je kunt afscheid nemen van een rol, maar niet van je waarden. Je moet op zoek gaan naar nieuwe zingeving.

5. Zelfliefde is kiezen voor jezelf

Het doel van zelfliefde is te kiezen voor jezelf. Jezelf niet te vergelijken met anderen, want jij bent niet hetzelfde. Jij hebt andere kwaliteiten, ook en nog steeds als je langdurige klachten hebt. Door je ervaringen leer je nieuwe dingen of dingen anders doen. Dat is niet slechter – misschien juist beter.

De keuze voor zelfliefde maak jezelf, dat kan niemand anders doen. Het is jouw verantwoordelijkheid. Wat betekent zelfliefde voor jou? Een paar voorbeelden:

• vriendelijker naar jezelf kijken
• kwetsbaar durven zijn
• jezelf blijven
• lief zijn voor jezelf
• jezelf op de 1e plaats zetten
• niets moeten of niets hoeven
• luisteren naar wat je nodig hebt

De invloed van zelfliefde

Zelfliefde heeft voor iedereen andere vormen, andere woorden. Het heeft heel veel invloed op je zelfbeeld. En dat zelfbeeld heeft heel veel invloed, op:

• hoe je naar jezelf kijkt
• wat je die dag gaat doen
• te veel of te weinig doen
• meer willen doen
• eerst iets af willen maken, voor je jezelf iets leuks gunt
• jezelf rust gunnen
• hoe je jezelf vergelijkt met anderen, het gevoel dat je:
  • niet zo veel waard bent als een ander
  • moet voldoen aan wat anderen van je verwachten
  • niet voldoet aan wat anderen van je verwachten
  • steeds over je grenzen heen moet gaan om te doen wat anderen van je verwachten
• je gevoel
• hoe je in je vel zit
• of je je grenzen durft aan te geven
• of je jezelf iets leuks of een pleziertje gunt

6. Maak ruimte voor jezelf

Je mag ruimte maken om af en toe iets leuks te doen voor jezelf, want bijna alle energie gaat naar overleven. Andere dingen gaan altijd voor: eerst iets in het huishouden doen, of iets anders dat je eigenlijk op dat moment niet kunt. Anders voel je je niet zinvol of nuttig.

Vraag je af wat iemand anders voor jou zou kunnen doen, zodat jij iets leuks kunt doen, waar je je beter door voelt. Een moeilijke vraag, maar belangrijk. Die vraag is zelfliefde, want als je het zo zwaar hebt, mag je ook wel eens ruimte vragen om leuke dingen te doen.

Een gezond persoon heeft energie voor leuke dingen, maar jij niet. Jij hebt daar geen ruimte voor, voor jou zijn het keuzes. Of iets in het huishouden doen, óf iets met de kinderen doen, óf … iets leuks voor jezelf. Uit schuldgevoel kies je vaak niet voor iets leuks voor jezelf.

7. Negatieve zelfspraak

Dat komt door negatieve zelfspraak: niet alles vertellen, omdat je bang bent om anderen te kwetsen. Maar daarmee kwets je alleen jezelf. Het zijn maar negatieve gedachten, het is een negatief stemmetje. Als je niet eerlijk bent over hoe je je voelt, dan denken anderen dat het allemaal wel meevalt.

Kijk eens naar je spiegelbeeld. We zijn zo streng voor onszelf, maar je zou nooit zo streng oordelen over een vriendin. Waarom dan wel over jezelf? Het zijn negatieve gedachten. Minder streng zijn voor jezelf is de kern van zelfliefde.

Negatieve gedachten

Die negatieve gedachten houden je tegen om voor jezelf te kiezen. Je bent wel keihard voor jezelf als je zo denkt. Want je zegt eigenlijk tegen jezelf dat je een nietsnut bent, waardeloos, een last.

Voorbeelden van negatieve gedachten zijn:

• ik doe nooit iets goed
• iemand anders kan dit veel beter
• ik ben niet goed genoeg
• ik stel anderen teleur
• ik verpest altijd alles
• ik ben een last voor anderen
• ik ben een mislukkeling
• ik stel me aan
• ik ben dom, onhandig of slap
• niemand begrijpt me
• ik kan toch nooit veranderen
• wat zullen anderen wel niet van mij denken?
• het heeft allemaal geen zin

Iedereen heeft negatieve gedachten

Voel wat negatieve gedachten met jou doen

Hoe voel je je als je tegen jezelf zegt: ik doe nooit iets goed. Of: ik stel anderen teleur, ik ben een last voor anderen. Wat zal diegene tegen wie je dat zegt van jou denken, hoe ziet hij/zij er dan uit? Dat veroorzaakt heel veel stress en dat maakt alles nog zwaarder.

Voel eens hoe het voelt als je mildere, lievere woorden gebruikt. Met andere taal ben je liever voor jezelf. Want jij doet je best en je hebt niet voor je aandoening gekozen. Dit kun je oefenen. Leg de lat lager en wees minder streng voor jezelf. Dat voelt toch veel beter?

8. Vergelijken

Negatieve zelfspraak zorgt ervoor dat je jezelf gaat vergelijken met anderen, of terug gaat naar vroeger. Omdat anderen, soms ook met chronische klachten, het beter doen, nog werken, of veel positiever zijn. Of ze doen vrijwilligerswerk, of hun eigen huishouden. Daar kun je van alles van vinden.

Vergelijken beïnvloedt je zelfbeeld en daardoor voel je je nog slechter, nog minder waard. Al die anderen doen meer, zijn beter en hebben meer succes. Maar is dat wel altijd zo? Ook zij kunnen problemen hebben, maar gaan er beter mee om, of hebben dat geleerd. Ze denken niet zo negatief over zichzelf.

Met wie vergelijk jij jezelf? Is dat:

• gezonde mensen om je heen
• je vroegere ik
• leeftijdsgenoten
• anderen met chronische klachten

Vergelijken met gezonde mensen

Het is niet eerlijk om jezelf te vergelijken met gezonde mensen, want jij hebt klachten, je hebt veel minder energie. Je moet nogal wat dragen en doorstaan. Dan leg je de lat wel heel erg hoog. Je moet geen appels met sinaasappels vergelijken, die zijn niet hetzelfde.

Vergelijken met je vroegere ik

Vergelijk je jezelf met je vroegere ik, dan zit je nog steeds in de rouw. Je wilt terug naar de oude situatie, maar dat kan niet meer. Heb je angst, ben je gefrustreerd of boos? Dat mag, je mag het toelaten, accepteren. Die rouw moet je eerst verwerken.

Schaamte en schuldgevoel zijn emoties

Schaamte en schuldgevoel zijn sterke emoties en die voelen we liever niet. Voelen en emoties toelaten zijn moeilijk, je wilt dat schuldgevoel afkopen. Daarvoor ga je over je grenzen heen, omdat je dan in ieder geval voldoet aan de verwachting van anderen. Maar dat is niet goed voor jouzelf.

Tekortschieten

Door te vergelijken voel je dat je voortdurend tekort schiet. In alle rollen, als partner, collega enzovoort. Bedenk wat vergelijken met je doet. En draai het om: hoe zou jij reageren als een zieke vriendin zichzelf steeds vergelijkt met hoe het vroeger was, of met anderen die gezond zijn?

Wat zou jij tegen die vriendin zeggen? Verplaats je in haar situatie. Een paar voorbeelden:

• wat naar voor je dat je dit niet meer kunt
• doe wat voor jou het beste voelt
• je bent een doorzetter
• je bent veerkrachtig
• denk eerst aan jezelf
• je kunt misschien bepaalde dingen niet meer, maar je hebt andere kwaliteiten en die zijn ook waardevol
• denk aan jezelf
• doe maar rustig aan, in je eigen tempo
• zorg goed voor jezelf, jij voelt wat je aankunt
• tel je zegeningen

Hoe zou jij je voelen als iemand dit tegen jou zegt? Je weet vast wel wat je zelf graag wilt horen. Je kunt het ook tegen jezelf zeggen voor een goed gevoel.

En toch blijven we negatief over onszelf

Hoeveel ruimte en begrip we de ander ook geven, tegen onszelf blijven we negatieve uitspraken zeggen. Dat is oneerlijk, maar je doet het zelf.

9. Eigen keuze, eigen verantwoordelijkheid

Jij bent verantwoordelijk voor de keuzes die jij maakt in je leven. Je kunt niet alle problemen wegtoveren, je moet het doen met de situatie en je gezondheid zoals die nu is. Maar jij hebt altijd de keuze in hoe je met je problemen omgaat.

Een ander kan niet voelen hoe jij je voelt. Maar iemand die meeleeft is fijn, dat geeft steun. Betrek daarom die ander erbij. Zet je masker af en maak duidelijk wat jij nodig hebt. Wees lief voor jezelf, zorg goed voor jezelf. Doe dat door je grenzen aan te geven.

Stop met vechten tegen jezelf

Zelfliefde kan pas ontstaan als je jezelf niet meer als tegenstander ziet, als iemand tegen wie je moet vechten. Dat zou je met je goede vriendin of kind nooit doen. Toon de onvoorwaardelijke liefde voor je kinderen eens aan jezelf.

Het hoeft niet in één keer, het is een proces. Hoe meer je stopt met vechten, hoe meer ruimte je krijgt voor zelfliefde.

10. Chronische klachten en zelfbeeld

Bij chronische klachten bestaat je leven vooral uit overleven. Je kijkt door een trechter en ziet alleen hoe je de dag doorkomt. Hoe blijf je overeind, hoe zorg je voor je kinderen of mensen om je heen? Welke taken in het huishouden moet je beslist doen?

Je ziet alleen dat wat zorg en aandacht nodig heeft, voor de rest heb je geen aandacht. Je ziet helemaal niet wat er nog meer is, je verliest het grote plaatje. Want voor jou is op dat moment maar één ding belangrijk en alleen daarmee ben je de hele dag bezig.

Voor sommigen is dat het lichaam, voor anderen het werk, het huishouden, of de zorg voor de kinderen. Dat kan bijvoorbeeld gaan om:

• hoe je je voelt
• pijn
• vermoeidheid
• blijven hangen in het zoeken naar nieuwe behandelingen, die vervolgens niet helpen
• aan het werk blijven
• het huishouden
• basisbehoeften
• dingen die moeten
• niets, leegte
• iets waar je aan het einde van de dag dankbaar voor bent
• hoe kom je de dag door?
• doelloos, want je kunt toch niets

Door een trechter kijken

Vanaf het moment dat je opstaat kijk je door die trechter en ben je daar mee bezig. Je lijkt wel een paard met oogkleppen, dat alleen vooruit kan kijken. Je hebt geen energie voor meer, er kan niets extra bij. Daarom moet je steeds keuzes maken.

Weet je wat er in jouw trechter zit en waar al jouw aandacht en energie naar uitgaat? Als je alleen maar bezig bent met wat in jouw trechter zit, dan blijft er geen ruimte over voor andere dingen. Ook niet voor dingen die je leuk vindt en waar je blij van wordt.

Je bent meer dan je klachten

Je bent veel meer dan je klachten. Wie wil je zijn en wat wil je nog graag doen? Gebruik eerst je energie omdat te ontdekken. Ga er even voor zitten, doe iets creatiefs, ga naar buiten, ga even lezen. Een volgende stap is buiten de deur iets leuks doen.

Die leuke dingen geven energie, maar je moet er andere dingen voor laten. Is dat erg? Nee, je mag best iets meer zijn en doen dan ziek zijn. Je hebt nog steeds kwaliteiten en je bent wat waard. Wat vind jij persoonlijk belangrijk? Laat dat niet ondersneeuwen door je worsteling om de dag door te komen.

Liefdevolle taal naar jezelf

Gedachten – liefdevolle taal naar jezelf – kunnen je helpen om weer plezier in de dag en het leven te krijgen. Een paar voorbeelden.

• Ik kan dan wel niet alles doen wat ik wil, maar ik ga er iets van maken. Als het nodig is neem ik mijn rust en dan ga ik morgen verder.
• Misschien kan ik straks weer werken. Wat heb ik daarvoor nodig, wat moet ik daarvoor doen? Als dat niet meer kan, blijf daar dan niet mee bezig. Bewaak je grenzen en besteed niet al je energie aan een onhaalbaar doel.
• Vandaag ga ik lekker naar buiten, genieten van de zon of een uitje. Of een vriendin bezoeken. Dat moet op dat moment dan wel kunnen.

11. Hoe wil jij leven?

Hoe wil jij leven met jouw klachten? Daarvoor moet je onderzoeken wat er nog meer is, zoals:

• wat heeft je aandacht verloren?
• waar word je blij van?
• wat moet je laten als je dat gaat doen?
• welke grenzen moet je aangeven?
• welk schuldgevoel krijg je daardoor en moet je accepteren?

Met ruimte voor andere, leuke dingen vergroot je het beeld dat je door je trechter ziet. Hoe zeg je dat tegen jezelf, zodat je het jezelf gunt? Niet weer: kom op, schouders eronder en afwasmachine inruimen (want dan hoeft je partner dat niet te doen). Kies voor iets leuks, want daar knap je van op.

Stap uit de overlevingsstand

Wie chronische klachten heeft, gaat vanzelf in de overlevingsstand. Je zoekt naar oplossingen om weer te kunnen doen wat je altijd deed. Dat denken we en hopen we, in het begin hebben we nog het vertrouwen dat het wel weer goed komt. Zodra je klachten weg zijn, ga je weer verder met je gewone leven.

Zo groeien we op in onze samenleving, die denkt dat alles maakbaar is. Als iets niet lukt dan is dat jouw schuld, want dan doe je niet genoeg je best. Bij chronische klachten verandert dat niet meer zo maar. Je hebt al veel behandelingen gehad, maar die hebben niet geholpen. De medische wereld kan je niet meer helpen.

Blijf niet eindeloos doorgaan met behandelingen

Bij nieuwe aandoeningen, zoals long covid, komen er waarschijnlijk nog wel meer nieuwe mogelijkheden voor een behandeling of onderzoeken en nieuwe klinieken. Daar staat de deur nog op een kier.

Voor sommige klachten zijn er geen nieuwe behandelingen meer als je al veel hebt geprobeerd. Dan blijft er niets meer over. Of je probeert nog een keer een behandeling die je al eerder hebt gedaan, maar dan bij een andere behandelaar. Omdat iemand anders daar goede ervaringen mee had.

Niet raar dat je dat doet, want je wilt zo verschrikkelijk graag van je klachten afkomen. Maar ook die nieuwe behandeling stelt je bijna altijd teleur.

12. De volgende stap: mild zijn voor jezelf

Zolang je bezig blijft met overleven, kom je niet verder. Je bent meer dan je aandoening. Als je klachten niet meer verbeteren wie wil je dan zijn voor de rest van je leven? Wat kun je dan nog wel? Het antwoord op die vragen is niet makkelijk, je hebt tijd nodig om dat te vinden.

Daarvoor moet je eerst loslaten wat je bent kwijtgeraakt. Dat is allemaal pijnlijk, het geeft verdriet en frustratie. Je komt jezelf en je grenzen weer tegen. Het is een pijnlijk proces, want je voelt dat je tekortschiet. Je wilt toch graag nuttig zijn in deze maatschappij en een zinvol leven leiden.

Identiteit

Iedereen vraagt vaak als eerste op feestjes en andere bijeenkomsten: wat doe je, wat doe je voor werk? En als je dan nu niet werkt, want ben je dan van plan te gaan doen? Wanneer ga je weer werken? Of ga je vrijwilligerswerk doen als je even geen baan hebt?

Dat kunnen pijnlijke vragen zijn in een omgeving waarin alle anderen succesvol lijken te zijn. Alleen jij bent dat niet. Onze samenleving is erg gericht op nuttig bezig zijn, iets betekenen, geld verdienen en financiële zekerheid.

Denk maar eens na over wie je bent zonder werk. In je rol als vader, moeder, of iemand anders. Onderzoek wie je dan nog wel kunt zijn. Lees onze blog Identiteit: Wat doe jij voor werk? over deze pijnlijke vraag als je niet meer kunt werken.

Rollen

Iedereen heeft een aantal persoonlijke rollen, als:

• partner
• vader of moeder
• zoon of dochter
• broer of zus
• oom of tante
• vriend of vriendin
• buurman of buurvrouw

Maar jij bent anders, want:

• jij hebt minder energie
• jij hebt andere dromen
• jij hebt andere gedachten
• jij hebt andere plannen
• jij hebt andere relaties
• jij hebt andere (of minder of geen) activiteiten
• jouw stemming is anders
• jouw geduld is anders

Omdat jij zo anders bent, zijn jouw rollen ook anders. Want jij hebt minder energie en daar heb je het moeilijk mee. Je zet een masker op, kunt minder vrolijk zijn. De dingen die je eerst wel kon, kunnen nu niet meer. Jij bent een andere persoon geworden, hebt nu een andere identiteit.

Als je nog een baan hebt, heb je ook nog de rol van collega. Als je baan voor jou het belangrijkste is, dan zul je al je energie in die rol stoppen. Dat gaat ten koste van andere rollen thuis, of in je sociale leven. Je werk is dan je trechter, de rest is minder of niet belangrijk.

Welke rollen kunnen het meeste pijn doen?

Met welke rol die is veranderd heb je de meeste moeite? Is dat je rol:

• als partner
• in je sociale leven, in sociale contacten
• als vader of moeder
• als mantelzorger
• collega
• vriend of vriendin
• opa of oma
• collega

Het verlies van je zelfstandigheid, het afhankelijk worden van anderen en voorzieningen heeft grote invloed op alle rollen.

Emoties door veranderde rollen

Je veranderde rollen kunnen je een vervelend gevoel geven:

• je voelt je schuldig
• je voelt je ontevreden
• je vindt dat je tekort schiet
• je voelt je eenzaam
• je voelt verlies
• je voelt je niet meer compleet
• je voelt je nutteloos
• je moet anderen teleurstellen
• je gunt je partner of kinderen meer dan je ze kunt geven
• je bent verdrietig
• je bent geworden wie je nooit wilde zijn

Dit zijn heftige emoties, die je liever uit de weg gaat. Je doet er alles aan om het niet te voelen, je doet je uiterste best om dat oude leven vast te houden. Want je wilt niet zien wie je bent geworden, omdat je zo niet wilde zijn. Dat was niet jouw keuze.

Geef je emoties de ruimte

Je mag deze emoties voelen. Het is belangrijk om ze de ruimte, een plek geven. Dat is moeilijk, maar daar begint zelfliefde. Want het is wat het is. Je hoeft jezelf niet te vergelijken met anderen die het nog erger hebben. Zij hebben andere problemen, maar jij hebt die ook.

Die emoties schuren, ze zijn pijnlijk en doen je verdriet. Daar mag en moet je over rouwen om verder te kunnen met je leven. Na de rouw volgt zelfzorg, waarbij je je grenzen aangeeft. Geef woorden aan je gevoel, schrijf het op. Als je dat niet zelf kunt, vraag dan hulp.

Blijf niet hangen in je emoties

Blijf niet hangen in je emoties, want als je ze wegstopt, kom je niet verder. Dat blijft een strijd, een bal die je onder water blijft duwen. En dat kost meer energie dan het gevoel toelaten. Je schuldgevoel en schaamte gaan niet weg als je het negeert.

13. Keer je negatieve gedachten om

Keer je negatieve gedachten eens om en bedenk hoe je het zou vinden als je vriendin dit over zichzelf zou denken. Dat zou voor jou niet goed voelen. Het is een manier om te beseffen wat die gedachten met je doen. Dat maakt het makkelijker om ze los te laten.

Door het lost te laten, krijg je meer ruimte.

Per rol bekijken

Bekijk per rol wat je anders kunt doen. Verleg je aandacht naar de kern van de rollen. Wat vind je het allerbelangrijkste? Je mag per rol maar één ding kiezen.

Je wilt zoveel, je gunt iedereen het beste. Je denkt dat je heel erg tekortschiet, maar toch kun je bijna altijd aan de kern van die rol voldoen. Voor kinderen is het belangrijk dat je aandacht voor ze hebt en een luisterend oor.

Dat je niet veel activiteiten met ze kunt doen is ook niet leuk, maar dat is niet het belangrijkste. Aandacht is het allerbelangrijkste. Zelfs aandacht zal niet altijd lukken, als je teveel pijn hebt. Niemand is 24/7 aanwezig voor zijn of haar kinderen, ook gezonde ouders niet.

Geef aandacht aan de kern van je rollen

Zoek uit wat bij iedere rol de kern is en richt je aandacht daarop. Bedenk wat je kunt veranderen om te voldoen aan die kern. Wat levert dat allemaal op? Meer dan je denkt, want:

• je hoeft jezelf niet steeds te meten aan wat anderen nog wel kunnen of doen
• je durft je grenzen en tempo aan te geven:
  • omdat je iets zelf wilt, niet omdat het moet
  • ook als dat heel anders is dan normaal
  • ook als anderen last hebben van jouw keuze
• je kijkt met mildheid naar jezelf, al denkt je hoofd soms anders
• je laat jouw waarde niet meer afhangen van wat je presteert of van je energie
• je stopt met het proberen te verbeteren van jezelf
• je leert stap voor stap van jezelf te houden

14. Een ander leven is jouw keus

Als je dat allemaal durft en doet krijg je een leuker, lichter leven. En veel meer rust, want het is al zwaar genoeg met je klachten. Je hoeft jezelf niet te verbeteren, maar je kunt ervoor kiezen op een andere manier te leven. Anders doe je jezelf tekort.

Natuurlijk hoor je soms nog de negatieve gedachten, die je tegenhouden om voor dat andere leven te kiezen. Je kunt dat het stemmetje temperen of gerust stellen. Zeg tegen jezelf: ik hoor je, maar ik maak toch een andere keuze.

Het kan, maar het is zeker niet makkelijk. Je mag ervoor kiezen, in je eigen tempo, met je eigen grenzen. Het gaat met vallen en opstaan, maar als je volhoudt, kom je verder. Je hebt altijd die keuze en dat is je eigen verantwoordelijkheid.

15. Durf jij het anders te doen?

Het is de vraag of jij durft. Durf jij:

• niet te voldoen aan het ideaalbeeld, maar te doen wat jij belangrijk vindt?
• de kritische stem in je hoofd te negeren en iets anders te geloven over jezelf?
• ruimte te geven aan je onzekerheid, zonder je erdoor te laten leiden?
• te stoppen met vergelijken, ook als je niet meer weet wie jij zelf dan bent?
• jezelf belangrijker te vinden dan het oordeel van anderen?

Welke keuze is voor jou het belangrijkste? Je hoeft niet te voldoen aan alle keuzes, je hoeft niet perfect te zijn. Het duurt even voor je oude patronen die je als kind al hebt geleerd, hebt afgeleerd. Met andere woorden: durf jij voor jezelf te kiezen?

Vergelijken

We blijven onszelf vergelijken met anderen, dat is de basis van ons zelfbeeld en onze identiteit. Als je jezelf niet meer kunt vergelijken met anderen, wie ben je dan? Dat kan onrust geven. Vergelijken zal nooit helemaal stoppen, maar het kan best wat liever, wat milder voor jouzelf.

Een voorbeeld

Luister naar het gesprek van Yvonne met Marlou Aarding. Marlou heeft haar leven weer opgepakt nadat ze jarenlang zo ziek was dat ze helemaal niets meer kon.

16. Volg je intuïtie

Zet je masker af en ga weer voelen. Voel wat elke keuze met je doet. De mentale invloed (sociaal, emotioneel, oordelen uit je omgeving, pijn, rouw, verlies) is veel groter dan de fysieke. Je kunt moeite hebben met zelfzorg en zelfliefde, maar je mag ervoor kiezen. Volg je intuïtie, dan kun je weer groeien.

In alles zit schoonheid en waarde – ook in iets dat niet (meer) perfect is. Het is veel spannender, niet zo voorspelbaar. De verwelkte bloem heeft meer kleuren en vormen. Vergelijk dat maar eens met jouw nieuwe identiteit. Veranderd, maar nog steeds mooi en goed.